Minder standaardcontroles. Meer zicht op wat er echt speelt. In het hybride zorgpad hypertensie ziet verpleegkundig specialist Daan van den Bersselaar (Catharina Ziekenhuis) hoe zijn rol verandert.

Van momentopnames naar een completer beeld

Die verandering begint bij de manier waarop zorg is georganiseerd. “Traditionele hypertensiezorg bestaat vooral uit fysieke poliklinische consulten”, zegt Daan. “We zien patiënten op het spreekuur, doen daar een bloeddrukmeting van 10 minuten en voeren op basis daarvan een consult.”

“Dat is een planbare manier van zorg, maar ook heel reactief. Tussen polibezoeken door is er weinig ruimte om bij te sturen op de momenten dat het nodig is.”

Ook zitten de agenda’s al maanden vooruit vol. “Dat maakt dat we veel minder ruimte hebben voor patiënten die plotseling extra zorg nodig hebben.”

Met hybride zorg verandert dat. Patiënten meten nu thuis geregeld hun bloeddruk. Daardoor ontstaat een vollediger beeld. “Met de invoering van hybride zorg zijn we weggegaan van het vooruitplannen van periodieke afspraken naar veel meer controleren op afstand”, zegt Daan. “We krijgen daardoor veel betrouwbaardere metingen en kunnen handelen op de momenten dat de patiënt het nodig heeft.”

Minder contact, wel meer vertrouwen

Toch had Daan in het begin zijn twijfels. Niet over hybride zorg als oplossing om tijd vrij te spelen voor zorgprofessionals, maar wel over de vraag wat het met patiënten zou doen. “Wat doet zorg op afstand met de behandelrelatie? Wordt de band met de patiënt niet slechter als je elkaar minder vaak ziet?”

Die zorg bleek achteraf niet nodig. “Dat valt dus echt alles mee. Opvallend genoeg blijkt de band vaak juist sterker te worden, omdat mensen het gevoel hebben dat je constant meekijkt. Patiënten vinden dit vaak juist heel prettig,” zegt hij.

Klinisch redeneren op afstand

Doordat steeds meer patiënten hybride zorg ontvangen, is het werk van de verpleegkundig specialist hypertensie veranderd. “Vroeger was ik tijdens de consulten veel bezig met het coachen van patiënten. Dat doe ik nu veel minder”, zegt Daan. “Het coachen wordt nu vooral gedaan door de app en de monitoringsverpleegkundigen. Mijn werk is analytischer geworden. Ik kijk naar de waarden en zoek naar de oorzaak achter veranderingen. Waardoor stijgt deze bloeddruk? Wat is hier de beste volgende stap?”

Het klinisch redeneren op afstand vraagt iets anders dan in de spreekkamer. “Normaal baseer je je niet alleen op wat iemand vertelt, maar ook op wat je ziet. Op afstand moet je veel dieper doorvragen.”

De verpleegkundig specialist speelt ook een rol in het begeleiden van collega’s in het medisch servicecentrum (MSC). “De thuismonitoringsverpleegkundigen in het MSC krijgen regelmatig een alarm dat de bloeddruk van een patiënt te hoog is. Als zij de te hoge waarde aan mij terugkoppelen, kan ik daar niet zoveel mee. Het is belangrijk om te weten waarom de bloeddruk ineens zo hoog is. Daarom coach ik de collega’s om dit altijd uit te vragen.”

Hij geeft een voorbeeld van een patiënt die ineens een weekend lang hoge bloeddrukwaarden had. Na extra uitvragen bleek de verklaring simpel. “Die patiënt had op zaterdagavond lekker sushi gegeten met heel veel sojasaus. En op zondag nog een keer. Door het zout was de bloeddruk tijdelijk fors hoger. Dan hoef je dus niet meteen het beleid aan te passen.”

Een andere rol voor de patiënt

Hybride zorg vraagt ook iets van patiënten. “Het vraagt een veel actievere rol”, zegt Daan. “Vroeger hoefden ze alleen maar te komen als ze een afspraak hadden in het ziekenhuis. Nu wordt er echt zelfmanagement verwacht.”

Dat pakt volgens hem vaak goed uit. “In de app staan zelfzorgmodules, en veel patiënten gebruiken deze. Ze komen gerichter met vragen. En mede daarom is een consult vaak korter.”

Hybride zorg vraagt lef

De veranderingen in zijn rol maken zijn werk gevarieerder, uitdagender en daarom ook leuker, vertelt Daan. Maar als de effecten van hybride zorg zo positief zijn, waarom maakt dan nog niet iedereen er gebruik van? Daan merkt dat het grootste struikelblok vaak niet bij patiënten ligt, maar bij zorgverleners. “Veel collega’s starten met het aanmelden van een paar patiënten. Maar de voordelen van hybride zorg bij hypertensie zie je pas als je opschaalt.  Juist door de grote groep met chronische patiënten op afstand te volgen, ontlasten we de poli pas echt. Bied je hybride zorg alleen aan patiënten met acute hypertensie, dan merk je in praktijk nauwelijks verschil.”  

Daan voegt toe: “Zorgverleners moeten niet spreken voor de patiënt. Ik heb heel vaak gehoord: dat gaan patiënten niet fijn vinden. Maar ik denk dat het tegendeel inmiddels bewezen is. Patiënten kunnen en willen meer dan wij denken.”